Opdrachtgevers:

Versnellers:

Community Land Trust Bijlmer

Interactief onderzoek naar inclusieve gebiedsontwikkeling & betaalbaar wonen.

Nu de economische crisis voorbij is, neemt de druk op de woningmarkt weer toe. Voor mensen met een laag – en vaak ook al middeninkomen – is een eigen woning in de stad onbetaalbaar geworden. De consequentie is dat er verdringing optreedt in de stad. Nog even en steden als Amsterdam en Utrecht zijn alleen nog betaalbaar en toegankelijk voor mensen met een hoog inkomen, expats en toeristen. Met andere woorden: de kloof tussen arm en rijk wordt steeds groter. Als er niets verandert, kunnen mensen met een laag of middeninkomen dan nog wel in de grote steden wonen? 

Er zijn onderwerpen die ons niet loslaten. Omdat ze onze samenleving keihard raken. Omdat ze ontstaan omdat de wereld verandert, maar de manier waarop we naar deze problemen kijken niet. In veel gevallen is Publieke Versnellers ervan overtuigd dat het anders kan. Anders moet zelfs. Zo ook in dit geval. Een einde maken aan sociale verdringing en segregatie vraagt moed, lef en de wil om te veranderen. Om anders te willen kijken. Amsterdam Bijlmer ondervindt de gevolgen van segregatie dagelijks, durft een stap te zetten en kwam in contact met Publieke Versnellers. Om de segregatie tegen te gaan en inclusieve stadsvernieuwing en betaalbare woningen te laten ontstaan, ontwikkelt Publieke Versnellers samen met stadsdeel Bijlmer het Stadslab Community Land Trust Blijmer. We testen door de inzet van een social lab of CLT segregatie in steden tegen kan gaan. Dit eigen initiatief van Publieke Versnellers en Andthepeople kreeg financiering van het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie.

Community Land Trust: een maatschappelijke uitdaging

CLT, waarmee in België geëxperimenteerd wordt, is een systeem dat individuele eigendomsrechten combineert met collectief landeigendom. Onze Belgische collega’s leggen in een informatieve, korte video de werking en de voordelen van CLT uit. Met op opzetten van Community Land Trust testen we een instrument om structureel segregatie tegen te gaan. We pakken de oorzaak van grondspeculatie aan, in plaats van de symptomen te bestrijden. Dit klinkt fantastisch, dat is het op papier ook, maar in de praktijk vraagt het een andere benadering van álle betrokken partijen om te komen tot een succesvolle, duurzame business case. CLT kenmerkt zich door een systematische aanpak. Alle motivaties van betrokken stakeholders, de lokale en stedelijke context, de beleids- en juridische kaders zijn een gezamenlijk vertrekpunt. Bovenal is CLT is een maatschappelijke uitdaging waar inclusiviteit voorop staat, naast economie en milieu. 

Het is druk, maar evenredig aan tafel

Kenmerk van een CLT is de eigendomsstructuur waarin grondeigenaar, bewoners en de buurt alle drie een evenredig deel vullen. In het geval van Stadslab CLT Bijlmer nemen namens de gemeente Amsterdam een coalitie van de afdeling ontwikkelbuurt H (deze specifieke wijk in Bijlmer), de afdeling wonen, afdeling grond en afdeling zelfbouw plaats aan tafel als vertegenwoordiging van de ‘grondeigenaar’. Voor het deel ‘bewoners’ mochten we rekenen op het Maranatha Community Transformation Centre uit Amsterdam Zuidoost. Gedurende het project wordt goed gekeken welke partijen zoals de creatieve broedplaats Heesterveld Creative Community  nog meer nodig zijn aan tafel om tot een duurzame oplossing te komen. 

Verder kent het een project een indrukwekkende flexibele schil:

  • Internationale expertise: o.a. Geert de Pauw, CLT Brussel, coördinator van het Europees onderzoeksproject.
  • Het Ministerie van Binnenlandse Zaken & Koninkrijksrelaties brengt kennis over wet- en regelgeving om juridische obstakels weg te kunnen nemen.
  • Sociaal ontwerpers en onderzoekers brengen relevante en waardevolle kennis over sociale behoefte in de wijk ter tafel.
  • Woningbouwcorporatie Ymere, architecten en stedenbouwkundigen verrijken het project met specifieke kennis er ervaring over ruimtelijke opgaven in de wijk.
  • En Grayfield Development deelt haar expertise over grootschalige investeringsprojecten.

Korte sprints, grote stappen voorwaarts

Voor alle betrokken partijen is het social lab een nieuwe, inspirerende ervaring. We werken in korte sprints met het team samen aan het creëren aan duidelijkheid over wat CLT voor de Bijlmer kan betekenen. We bouwen in een korte periode aan gezamenlijke daadkracht en werken toe naar een stevige, buurtgedragen sociale business case. De korte sprints werpen hun vruchten af. De ervaring laat zien dat bij en goed ontworpen proces – waar verschillende stakeholders intensief en volledig gecommitteerd werken aan een gezamenlijk doel – er grote stappen gezet worden in het onderzoek. Tussen de sprints door wordt de volgende spint voorbereid, zodat het proces geen vertraging oploopt. De sprints zijn kort, de doelen haalbaar en de resultaten inzichtelijk, concreet en goed om op voort te borduren.

Op dezelfde manier worden ook prototypes ontwikkeld, getest en verbeterd. Ook hier wordt gewerkt met een korte doorlooptijd. Dit zorgt niet alleen voor veel plezier tijdens het traject, maar maakt ook dat er constant voortgang is, doelen wijzigen zonder dat dat grote gevolgen heeft en er enorm grote stappen voorwaarts worden gezet. Deze agile manier van werken wordt binnen het bedrijfsleven meer en meer ingezet, maar is voor dit soort projecten innovatief, vernieuwend en verrassend succesvol.

This is just the start

In oktober 2018 wordt de eerste fase van dit onderzoek naar CLT in Nederland afgerond met een korte film over het project in het licht van de problematiek van deze specifieke buurt van de Bijlmer. De film laat de kansen zien voor CLT in Nederland en dient als eyeopener en inspiratie voor gemeente, woningcorporaties, projectontwikkelaars en bewoners. Tot die tijd is de voortgang te volgend op de website. Op dit moment zijn alle betrokkenen enthousiast over het traject tot nu toe. De korte sprints, verschillende invalshoeken, diverse betrokkenen in alle fases van het traject zorgen voor nieuwe inzichten en inspiratie om mensen met een laag inkomen toch in de stad te laten wonen. 

Meer informatie vind je op www.cltbijlmer.nl

Wil je meer weten over dit specifieke project, de inzet van een social lab als innovatieversneller of ontdekken hoe CLT van meerwaarde kan zijn voor jouw gemeente, bel of mail dan met Rense. 

Dit vind je wellicht ook interessant om te lezen: